Een windkerende laag is in Nederland verplicht zodra een constructie een geventileerde gevel heeft met een spouwruimte achter de gevelbekleding. Dit vloeit voort uit de eisen in het Bouwbesluit 2012 rondom luchtdichtheid, thermische prestaties en vochtbeheersing. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over de windstopper in constructies: wanneer hij verplicht is, welke eisen gelden en wat er misgaat als hij ontbreekt.
In welke constructies is een windkerende laag wettelijk vereist?
Een windkerende laag is wettelijk vereist in constructies met een geventileerd gevelsysteem, zoals gevels met een open voeg of geventileerde spouw. Het Bouwbesluit 2012 stelt eisen aan de luchtdichtheid van de gebouwschil en de thermische isolatiewaarden. Zonder windkerende laag voldoet een geventileerde gevel doorgaans niet aan die eisen.
In de praktijk betekent dit dat een windkerende laag verplicht is bij:
- Geventileerde gevels met een open spouw achter gevelbekleding van hout, composiet, keramiek of metaal
- Constructies waarbij isolatie direct achter de buitenbekleding is aangebracht zonder gesloten buitenblad
- Prefab- en modulaire bouwsystemen waarbij de buitenlaag niet zelf luchtdicht is
- Nieuwbouw waarbij de EPC- of BENG-eisen een aantoonbaar luchtdichte schil vereisen
Bij een traditionele spouwmuur met een gemetseld buitenblad vervult het metselwerk zelf een windkerende functie, waardoor een aparte windstopper minder vaak verplicht is. Zodra het buitenblad open, licht of doorlatend is, is een windkerende laag geen optie maar een verplichting.
Wat is het verschil tussen een windstopper en een dampscherm?
Een windstopper en een dampscherm zijn twee verschillende producten met tegengestelde functies. Een windstopper zit aan de buitenzijde van de isolatie en is dampopen: hij houdt wind tegen maar laat waterdamp vanuit de constructie naar buiten ontsnappen. Een dampscherm zit aan de binnenzijde en remt juist de diffusie van waterdamp vanuit het gebouw naar de constructie.
De twee producten werken samen in een goed ontworpen constructie. De basisregel is: de binnenzijde van een constructie moet dampdichter zijn dan de buitenzijde. Een dampopen windstopper aan de buitenkant zorgt ervoor dat vocht dat toch in de constructie terechtkomt, naar buiten kan drogen. Een dampscherm aan de binnenkant voorkomt dat er überhaupt te veel vocht de constructie ingaat.
Wie een windstopper vervangt door een dampscherm aan de buitenzijde, blokkeert de uitdroging van de constructie. Dat leidt tot vochtophoping, schimmelvorming en constructieschade. De keuze voor het juiste product op de juiste positie is daarmee een technische vereiste, geen voorkeur.
Welke technische eisen gelden voor een windstopper?
Een windstopper moet voldoen aan eisen op het gebied van luchtdoorlatendheid, dampdoorlatendheid, waterbestendigheid en mechanische sterkte. In de Europese norm EN 13859-2 zijn de technische prestatie-eisen voor winddichte membranen en platen vastgelegd. Voor toepassing in Nederland gelden aanvullend de eisen uit het Bouwbesluit en de ISSO-publicaties rondom dampopen bouwen.
De belangrijkste technische eisen zijn:
- Luchtdoorlatendheid: de windstopper mag nauwelijks lucht doorlaten, uitgedrukt in klasse A1 tot A4 (hoe lager het getal, hoe luchtdichter)
- Sd-waarde (dampdiffusieweerstand): een dampopen windstopper heeft een lage Sd-waarde, doorgaans onder 0,3 meter
- Waterbestendigheid (W1 of W2): de laag moet tijdelijk bestand zijn tegen slagregen, zeker tijdens de bouwfase
- Treksterkte en scheurbestendigheid: relevant voor de verwerking en de langetermijnprestaties in de gevel
- Brandklasse: afhankelijk van de gevelhoogte en het gevelsysteem gelden aanvullende brandklasse-eisen (zie ook de sectie over brandklasse verderop)
Producten die als windstopper worden toegepast, moeten CE-gecertificeerd zijn en vergezeld gaan van een prestatieverklaring (DoP). Controleer bij elk product of het voldoet aan de specifieke eisen die gelden voor jouw constructie en gevelhoogte.
Hoe beïnvloedt de gevelconstructie de keuze van de windstopper?
De opbouw van de gevelconstructie bepaalt welk type windstopper je kiest. De keuze hangt af van de gevelhoogte, het type isolatie, de ventilatiespouw, de bevestigingsmethode en de brandklasse-eisen die voor het gebouw gelden. Een folie werkt anders dan een stijve plaat, en die keuze heeft gevolgen voor de uitvoering.
Folie versus stijve plaat
Dampopen folies zijn flexibel en licht, maar gevoelig voor wind tijdens de montage en beschadiging door transport. Ze vereisen nauwkeurig aftapen van naden om volledig luchtdicht te zijn. Stijve platen, zoals de MAGOXX Stormstopper, bieden meer mechanische stabiliteit, zijn minder gevoelig voor windvang en vereisen minder tape voor de naden. Dit maakt ze praktisch aantrekkelijker op grotere projecten.
Gevelhoogte en constructietype
Bij hogere gebouwen nemen de winddruk en de brandklasse-eisen toe. Voor gebouwen boven een bepaalde hoogte gelden strengere eisen aan de brandklasse van alle materialen in de gevelsectie, inclusief de windkerende laag. Bij prefab- en modulaire constructies is een stijve windkerende plaat vaak beter integreerbaar dan een folie, omdat de elementen al in de fabriek worden samengesteld en getransporteerd.
Wat zijn de gevolgen van een ontbrekende of onjuist toegepaste windstopper?
Een ontbrekende of verkeerd toegepaste windstopper leidt tot luchtlekkage, warmteverlies, vochtschade en in sommige gevallen tot het niet voldoen aan de wettelijke energieprestatie-eisen. De gevolgen zijn zowel technisch als financieel en kunnen pas na jaren zichtbaar worden in de constructie.
Concrete risico’s zijn:
- Warmteverlies: wind die door de isolatie stroomt, vermindert de effectieve isolatiewaarde sterk
- Vochtophoping: zonder windkerende laag kunnen regenwater en condensvocht de isolatie bereiken en beschadigen
- Schimmelvorming: vochtige isolatie en constructiedelen zijn een voedingsbodem voor schimmel
- Geluidsoverlast: luchtlekkage door naden en aansluitingen vergroot geluidsoverdracht van buiten naar binnen
- Niet voldoen aan BENG-eisen: een constructie zonder afdoende luchtdichtheid haalt de vereiste energieprestatie niet
Bij oplevering kan een blowerdoortest aantonen dat de luchtdichtheid onvoldoende is. Herstelwerk aan een al afgewerkte gevel is kostbaar en arbeidsintensief. Het correct toepassen van een windkerende laag tijdens de bouw is daarmee goedkoper dan achteraf corrigeren.
Welke brandklasse moet een windstopper hebben in een gevelsysteem?
In een gevelsysteem moet een windstopper minimaal brandklasse E hebben, maar voor hogere gebouwen en bepaalde constructies geldt brandklasse B of zelfs A2 of A1. De exacte eis hangt af van de gevelhoogte, het gebruikstype van het gebouw en de overige materialen in het gevelpakket.
Het Bouwbesluit 2012 en de Europese classificatienorm EN 13501-1 bepalen samen welke brandklasse vereist is. Voor woongebouwen hoger dan 13 meter en utiliteitsbouw gelden doorgaans strengere eisen. In een geventileerde gevel kan brand zich snel verspreiden via de spouwruimte, waardoor de brandklasse van alle materialen in dat gevelpakket relevant is, inclusief de windkerende laag.
Dampopen folies zijn in de meeste gevallen gemaakt van kunststof en halen daarmee zelden een hogere brandklasse dan E of D. Stijve MgO-platen worden geclassificeerd in brandklasse A1, de hoogst mogelijke klasse, en zijn daarmee toepasbaar in vrijwel elk gevelsysteem zonder aanvullende brandwerende maatregelen.
Hoe MAGOXX helpt met windkerende bescherming in jouw constructie
Wij ontwikkelden de MAGOXX Stormstopper als antwoord op de beperkingen van traditionele dampopen folies. De Stormstopper is een stijve MgO-plaat die je direct als windkerende laag in een geventileerde gevel toepast, zowel tijdens de bouw als definitieve windbarrière.
Dit is wat de Stormstopper concreet biedt:
- Brandklasse A1 gecertificeerd, toepasbaar in elk gevelsysteem inclusief hogere gebouwen
- Dampopen constructie die uitdroging van de isolatie mogelijk maakt
- Tot 12 maanden bescherming tegen wind en regen tijdens de bouwfase
- Maat 1200 mm x 3000 mm, eenvoudig te bevestigen op houten latten of metalen frames
- Goedkoper aftapen van naden dan bij concurrerende oplossingen
- Milieuvriendelijk materiaal op basis van magnesiumoxide, 100% recycleerbaar
Wil je weten of de MAGOXX Stormstopper past binnen jouw project of gevelconstructie? Neem contact met ons op en we helpen je verder met technisch advies en productinformatie.
Gerelateerde artikelen
- Welke gevolgen heeft een andere plaatdikte voor een geteste brandwerende opbouw?
- Wat zijn de installatievereisten voor een windstopper op een metalen frame?
- Wat is de maximale blootstellingsduur van een tijdelijke windstopper?
- Hoe verhoudt een MgO-windstopper zich tot plastic folie?
- Kan een windstopper worden toegepast bij houtskeletbouw?