Wat is het verschil tussen een windstopper en een dampscherm?

Een windstopper en een dampscherm zijn twee verschillende producten met een andere functie in een gevelconstructie. Een windstopper keert wind en regen buiten, terwijl lucht en waterdamp door het materiaal kunnen ontsnappen. Een dampscherm remt of blokkeert juist het transport van waterdamp vanuit de binnenruimte naar de constructie. Het verschil zit dus niet in de positie in de muur, maar in de richting en mate waarin damptransport wordt toegestaan. Dit artikel beantwoordt de meest gestelde vragen over beide materialen, van toepassing tot brandveiligheid en certificering.

Wanneer gebruik je een windstopper en wanneer een dampscherm?

Een windstopper gebruik je aan de buitenzijde van de isolatie, als bescherming tegen wind en regeninslag. Een dampscherm gebruik je aan de binnenzijde van de isolatie, om te voorkomen dat warme, vochtige binnenlucht de constructie intrekt en daar condenseert. De keuze hangt af van de constructieopbouw en de klimaatzone van het project.

In de praktijk geldt: bij een geventileerde gevelconstructie heb je vrijwel altijd een windstopper nodig aan de buitenzijde van de isolatie. Dit materiaal is dampopen, wat betekent dat het waterdamp vanuit de constructie naar buiten laat ontsnappen, terwijl het wind en neerslag buiten houdt. Zo blijft de isolatie droog en functioneel.

Een dampscherm pas je toe in constructies waar je het binnendringen van waterdamp actief wil beperken. Denk aan vlakke daken, vloerconstructies op de grond of specifieke wandopbouwen waarbij de dampdiffusie strikt gecontroleerd moet worden. Dampschermen zijn in de regel niet dampopen en vormen een barrière voor damptransport in beide richtingen.

In veel gevelconstructies heb je dus beide materialen nodig, elk op de juiste positie: het dampscherm aan de warme kant van de isolatie, de windstopper aan de koude buitenzijde.

Hoe werkt damptransport in een gevelconstructie?

Damptransport in een gevelconstructie ontstaat doordat warme binnenlucht meer waterdamp bevat dan koude buitenlucht. Dit drukverschil drijft waterdamp van binnen naar buiten door de constructie. Als die damp onderweg afkoelt tot onder het dauwpunt, condenseert die tot vloeibaar water in de isolatie of op constructiedelen.

Dit condensatieproces kan leiden tot vochtophoping, aantasting van isolatiemateriaal, houtrot of schimmelvorming. Een goed ontworpen gevelconstructie beheert dit damptransport op twee manieren:

• Remmen aan de binnenzijde: een dampscherm of damprem vertraagt het binnendringen van waterdamp in de constructie.
• Ontsnappen aan de buitenzijde: een dampopen windstopper laat de damp die toch in de constructie is terechtgekomen, naar buiten ontsnappen.

Het begrip dampopen constructie verwijst naar een opbouw waarbij de dampdoorlatendheid toeneemt van binnen naar buiten. Zo kan de constructie ademen zonder dat vocht vastgehouden wordt. Dit principe vormt de basis van gezond en duurzaam bouwen in een gematigde klimaatzone zoals Nederland.

De dampdoorlatendheid van een materiaal wordt uitgedrukt in de Sd-waarde (equivalente luchtlaagdikte). Hoe lager de Sd-waarde, hoe dampopener het materiaal. Een windstopper heeft een lage Sd-waarde; een dampscherm heeft een hoge Sd-waarde of is zelfs dampdicht.

Wat zijn de brandveiligheidseisen voor windstoppers en dampschermen?

Windstoppers en dampschermen moeten voldoen aan de brandklasse-eisen die gelden voor de specifieke toepassing en het type gebouw. In Nederland zijn deze eisen vastgelegd in het Bouwbesluit. Voor geveltoepassingen geldt doorgaans minimaal brandklasse E, maar bij hogere gebouwen of specifieke constructies kunnen strengere eisen van toepassing zijn, zoals brandklasse B of zelfs A1.

Traditionele windstoppers zijn veelal gemaakt van kunststoffolie. Deze materialen vallen vaak in brandklasse E of F, wat betekent dat ze ontvlambaar zijn en bij brand snel bijdragen aan de vuurlast. Dit vormt een risico bij gevelbranden, zeker in gebouwen van meerdere verdiepingen.

Dampschermen zijn eveneens doorgaans van kunststof en scoren vergelijkbaar op brandgedrag. De keuze voor het juiste materiaal vraagt daarom niet alleen om technische afweging op het gebied van vochtbeheersing en gevelconstructie, maar ook om een bewuste beoordeling van brandveiligheid.

Voor projecten waarbij hogere brandveiligheidseisen gelden, is het verstandig te kiezen voor windstopperoplossingen die gecertificeerd zijn in brandklasse A1. Dit is de hoogste brandklasse en betekent dat het materiaal niet bijdraagt aan brand of rookontwikkeling.

Kan een windstopper ook als dampscherm dienen?

Nee, een standaard windstopper kan niet dienen als dampscherm. Een windstopper is bewust dampopen ontworpen, zodat waterdamp vanuit de constructie naar buiten kan ontsnappen. Een dampscherm heeft juist een hoge weerstand tegen damptransport. De twee producten hebben tegengestelde dampopen eigenschappen en zijn niet uitwisselbaar.

Er bestaan wel producten die een middenweg bieden, zoals dampvariabele folie. Deze materialen passen hun dampdoorlatendheid aan op basis van de relatieve luchtvochtigheid. In de zomer, wanneer de buitenlucht warmer en vochtiger is, worden ze dampopener. In de winter worden ze dampremmender. Toch zijn dit gespecialiseerde producten die een andere functie vervullen dan een windstopper.

Wie op zoek is naar een windstopper die ook meer structurele en brandveilige eigenschappen biedt dan een kunststoffolie, kan kiezen voor stijve platen op basis van minerale materialen. Deze bieden windstoppende werking zonder de nadelen van folie, zoals gevoeligheid voor windvang tijdens transport of beschadiging op de bouwplaats. Ze vervangen echter niet de functie van een dampscherm aan de binnenzijde van de constructie.

Welke normen en certificeringen gelden voor windstoppers en dampschermen?

Voor windstoppers en dampschermen gelden Europese en nationale normen die de prestaties op het gebied van dampdoorlatendheid, windweerstand en brandgedrag vastleggen. De belangrijkste normen zijn EN 13859 voor onderdakbanen en windstoppers, en NEN 2778 voor vochtbeheersing in gebouwen. Brandgedrag wordt beoordeeld volgens EN 13501-1.

Concrete certificeringen die relevant zijn bij de productkeuze:

• CE-markering: verplicht voor bouwproducten die op de Europese markt worden gebracht. De CE-markering geeft aan dat het product getest is op de relevante prestatie-eigenschappen.
• Brandklasse A1 t/m F: vastgesteld via EN 13501-1. Klasse A1 is de hoogste klasse en staat voor niet-brandbare materialen zonder rookontwikkeling.
• Sd-waarde: geen certificering op zich, maar een testresultaat dat de dampdoorlatendheid uitdrukt en verplicht vermeld moet worden op het CE-label.
• NMD-opname: voor projecten waarbij een milieuprestatieberekening verplicht is, is opname in de Nationale Milieudatabase relevant.

Bij het beoordelen van een windstopper of dampscherm voor een project is het verstandig om niet alleen naar de CE-markering te kijken, maar ook naar de specifieke testresultaten en het technische datasheet. Zo kun je als architect of aannemer controleren of de prestaties aansluiten bij de eisen van jouw constructie en het geldende Bouwbesluit. Je kunt ook kijken naar gerealiseerde projecten om te zien hoe materialen in de praktijk zijn toegepast.

Hoe de MAGOXX Stormstopper helpt bij winddichte gevelconstructies

Wij hebben de MAGOXX® Stormstopper ontwikkeld als een concreet antwoord op de beperkingen van traditionele kunststofwindstoppers. De Stormstopper is een stijve MgO-plaat die windstoppende werking combineert met brandklasse A1 en een duurzaam, mineraal materiaal zonder plastic.

Dit zijn de voordelen op een rij:

• Brandveilig: gecertificeerd als A1-plaat, geschikt voor projecten met strenge brandveiligheidseisen.
• Weerbestendig: houdt wind en regen tot 12 maanden buiten, ook tijdens de constructiefase.
• Milieuvriendelijk: vervaardigd van magnesiumoxide, niet van kunststof. Geen plastic folie, geen windvang tijdens transport.
• Praktisch toepasbaar: maat 1200 mm × 3000 mm, eenvoudig te bevestigen op houten of stalen frames.
• Kostenefficiënt: het aftapen van verticale naden is ruim twee keer zo goedkoop als bij concurrerende folieoplossingen.
• Combineerbaar: geschikt voor gebruik met elk type isolatiemateriaal.

De Stormstopper vervangt geen dampscherm, maar vormt wel een betrouwbaar en brandveilig alternatief voor de windstopper aan de buitenzijde van de gevelconstructie. Wil je weten of de MAGOXX® Stormstopper past bij jouw project? Neem contact met ons op en we kijken samen naar de beste oplossing voor jouw situatie.

Gerelateerde artikelen

• Hoe draagt een windstopper bij aan de brandveiligheid van een gevel?
• Welke technische documentatie is beschikbaar voor een windstopperplaat?
• Wat is het verschil tussen een windstopper en een luchtdichte laag?
• Wat is de invloed van een windstopper op de dampdoorlatendheid?
• Waarom is een stijve windstopper beter bestand tegen windbelasting dan folie?